BBC-ის რეპორტაჟის თანახმად, დიდი ბრიტანეთის სხვადასხვა სუპერმარკეტებში გაყიდული „იტალიური“ პომიდვრის პიურე, როგორც ჩანს, ჩინეთში იძულებითი შრომის გამოყენებით მოყვანილი და მოკრეფილი პომიდვრისგან შედგება.
BBC World Service-ის მიერ დაკვეთით ჩატარებულმა ტესტირებამ აჩვენა, რომ სულ 17 პროდუქტი, რომელთა უმეტესობა საკუთარი ბრენდის პროდუქტია და დიდი ბრიტანეთისა და გერმანიის საცალო ვაჭრობის ობიექტებში იყიდება, სავარაუდოდ, ჩინურ პომიდორს შეიცავს.
ზოგიერთ პროდუქტს, მაგალითად Tesco-ს „იტალიური პომიდვრის პიურე“, სახელწოდებაში აქვს „იტალიური“, ზოგის აღწერილობაში კი „იტალიური“, მაგალითად Asda-ს ორმაგი კონცენტრატი, რომელიც შეიცავს „იტალიურ პომიდვრის პიურეს“ და Waitrose-ის „ესენციალური პომიდვრის პიურეს“, რომელიც საკუთარ თავს „იტალიურ პომიდვრის პიურეს“ უწოდებს.
სუპერმარკეტები, რომელთა პროდუქციაც BBC World Service-მა გამოსცადა, ამ დასკვნებს ედავებიან.
ჩინეთში პომიდვრის უმეტესობა სინძიანის რეგიონიდან მოდის, სადაც მისი წარმოება უიღურებისა და სხვა, ძირითადად მუსლიმი უმცირესობების იძულებით შრომასთან არის დაკავშირებული.
გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია (გაერო) ჩინეთის სახელმწიფოს ადანაშაულებს ამ უმცირესობების წამებასა და ძალადობაში, რომლებსაც ჩინეთი უსაფრთხოების რისკად მიიჩნევს. ჩინეთი უარყოფს, რომ ის აიძულებს ადამიანებს, იმუშაონ პომიდვრის ინდუსტრიაში და აცხადებს, რომ მისი მუშაკების უფლებები კანონით არის დაცული. BBC-ის ცნობით, ჩინეთი აცხადებს, რომ გაეროს ანგარიში ეფუძნება „დეზინფორმაციასა და ტყუილს“.
ჩინეთი მსოფლიოში პომიდვრის დაახლოებით მესამედს აწარმოებს, სინძიანის ჩრდილო-დასავლეთი რეგიონი კი ამ კულტურის მოსაყვანად იდეალურ კლიმატად არის აღიარებული. თუმცა, სინძიანი ასევე გლობალური ყურადღების ცენტრში მოექცა ადამიანის უფლებების დარღვევის შესახებ ცნობების გამო, მათ შორის 2017 წლიდან მასობრივი დაკავებების გამო.
ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციების მონაცემებით, მილიონზე მეტი უიღური დააკავეს იმ ადგილებში, რომლებსაც ჩინეთი „ხელახალი განათლების ბანაკებს“ უწოდებს. გაჩნდა ბრალდებები, რომლებიც მიუთითებს, რომ ზოგიერთი დაკავებული იძულებითი შრომის მსხვერპლი გახდა, მათ შორის სინძიანგის პომიდვრის ყანებში.
BBC-მ ცოტა ხნის წინ ესაუბრა 14 პირს, რომლებმაც განაცხადეს, რომ ბოლო 16 წლის განმავლობაში რეგიონში პომიდვრის წარმოებაში იძულებითი შრომის მსხვერპლი გახდნენ ან თავად შეესწრნენ. ერთ-ერთმა ყოფილმა დაკავებულმა, რომელიც ფსევდონიმით საუბრობდა, განაცხადა, რომ მუშებს 650 კგ-მდე დღიური კვოტა უნდა შეესრულებინათ, ხოლო დარღვევის შემთხვევაში სასჯელი დაეკისრებოდათ.
BBC-მ განაცხადა: „ამ ცნობების გადამოწმება რთულია, მაგრამ ისინი თანმიმდევრულია და იმეორებს გაეროს 2022 წლის ანგარიშში მოცემულ მტკიცებულებებს, რომელშიც აღწერილია წამებისა და იძულებითი შრომის შემთხვევები სინძიანგის დაკავების ცენტრებში“.
მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან გადაზიდვების მონაცემების შეგროვებით, BBC-მ აღმოაჩინა, თუ როგორ გადააქვთ სინძიანის პომიდვრის უმეტესობა ევროპაში - მატარებლით ყაზახეთის, აზერბაიჯანის და საქართველოს გავლით, საიდანაც ისინი იტალიაში იგზავნება.
ზოგიერთმა საცალო ვაჭრობის კომპანიამ, როგორიცაა Tesco და Rewe, რეაგირება მოახდინა მიწოდების შეჩერებით ან პროდუქციის გაყიდვიდან გატანით, ხოლო სხვებმა, მათ შორის Waitrose-მა, Morrisons-მა და Edeka-მ, გააპროტესტეს დასკვნები და ჩაატარეს საკუთარი ტესტები, რომლებიც ეწინააღმდეგებოდა ბრალდებებს. Lidl-მა დაადასტურა, რომ ჩინური პომიდორი გამოიყენა 2023 წელს გერმანიაში მცირე ხნით გაყიდულ პროდუქტში, მიწოდების პრობლემების გამო.
კითხვები გაჩნდა იტალიური პომიდვრის გადამამუშავებელი მსხვილი კომპანიის, „ანტონიო პეტის“, მომარაგების პრაქტიკასთან დაკავშირებით. გადაზიდვების ჩანაწერები მიუთითებს, რომ კომპანიამ 2020-დან 2023 წლამდე „სინძიან გუანონგიდან“ და მისი შვილობილი კომპანიებიდან 36 მილიონ კგ-ზე მეტი პომიდვრის პასტა მიიღო. „სინძიან გუანონგი“ ჩინეთში მთავარი მიმწოდებელია, რომელიც მსოფლიოში პომიდვრის მნიშვნელოვან ნაწილს აწარმოებს.
2021 წელს, იტალიის სამხედრო პოლიციამ Petti ჯგუფის ერთ-ერთ ქარხანაში თაღლითობის ეჭვის საფუძველზე რეიდი ჩაატარა - იტალიურმა პრესამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ჩინური და სხვა უცხოური პომიდვრები იტალიურ პომიდორად იყო წარმოდგენილი. რეიდიდან ერთი წლის შემდეგ საქმე სასამართლოს გარეშე მოგვარდა.
Petti-ს ქარხანაში ფარული ვიზიტის დროს, BBC-ის რეპორტიორმა გადაიღო კადრები, რომლებზეც ჩანდა კასრები, რომლებზეც ეტიკეტი იყო სინძიან გუანონგიდან წამოღებული პომიდვრის პასტის შემცველი, დათარიღებული 2023 წლის აგვისტოთი. Petti-მ უარყო სინძიან გუანონგიდან ბოლო დროს შესყიდვების შესახებ ინფორმაცია და განაცხადა, რომ მისი ბოლო შეკვეთა 2020 წელს იყო. კომპანიამ აღიარა, რომ პომიდვრის პასტის მოპოვება Bazhou Red Fruit-დან მოხდა, რომელსაც სინძიან გუანონგთან კავშირები აქვს, თუმცა განაცხადა, რომ შეწყვეტდა ჩინური პომიდვრის პროდუქტების იმპორტს და გააძლიერებდა მიწოდების ჯაჭვის მონიტორინგს.
„ეს ფირმა იძულებით შრომას არ ეწეოდა“, - განუცხადა პეტის წარმომადგენელმა BBC-ს. თუმცა, გამოძიებამ დაადგინა, რომ Bazhou Red Fruit-ს Xinjiang Guannong-თან ტელეფონის ნომერი აქვს და სხვა მტკიცებულებები, მათ შორის გადაზიდვების მონაცემების ანალიზი, მიუთითებს, რომ Bazhou მისი ფიქტიური კომპანიაა.
პეტის წარმომადგენელმა დასძინა: „მომავალში ჩვენ ჩინეთიდან პომიდვრის პროდუქტებს აღარ შემოვიტანთ და გავაძლიერებთ მომწოდებლების მონიტორინგს, რათა უზრუნველვყოთ ადამიანის და მუშათა უფლებების დაცვა“.
აშშ-მ სინძიანის ყველა ექსპორტის აკრძალვის მკაცრი კანონმდებლობა შემოიღო, ხოლო ევროპამ და დიდმა ბრიტანეთმა უფრო რბილი მიდგომა აირჩიეს, რაც კომპანიებს თვითრეგულირების საშუალებას აძლევს, რათა უზრუნველყონ, რომ მიწოდების ჯაჭვებში იძულებითი შრომა არ იქნას გამოყენებული.
დასკვნები ხაზს უსვამს ძლიერი მიკვლევადობის სისტემების მნიშვნელობას და გლობალური მიწოდების ჯაჭვებში გამჭვირვალობის შენარჩუნების გამოწვევებს. ევროკავშირის მიერ მიწოდების ჯაჭვებში იძულებითი შრომის შესახებ უფრო მკაცრი რეგულაციების შემოღების გამო, დიდი ბრიტანეთის თვითრეგულირებაზე დამოკიდებულება შესაძლოა გაძლიერებული კონტროლის წინაშე აღმოჩნდეს.
გამოქვეყნების დრო: 2025 წლის 5 ნოემბერი